Algemeen

Wie mag vragen naar mijn identiteitsbewijs en wanneer?

Identiteitscontrole alleen met reden

De identificatieplicht geeft de politie niet de bevoegdheid zonder reden mensen aan te houden om hun identiteit te controleren. Het verzoek om identificatie moet nodig zijn voor de uitvoering van de taken van de politie. Bijvoorbeeld bij verkeerstoezicht, hulpverlening bij een ongeluk of opsporing van strafbare zaken. Toezichthouders hebben dezelfde bevoegdheden als de politie om naar het identiteitsbewijs te vragen. Hieronder staan voorbeelden van situaties waarin een identiteitscontrole kan plaatsvinden:

  • een auto rijdt 's nachts rond op een industrieterrein;
  • er vindt op straat of in een café een schietpartij plaats en het is relevant voor het onderzoek om de identiteit van (mogelijke) getuigen vast te stellen;
  • hangjongeren veroorzaken overlast in de openbare ruimte;
  • er is brand en de (mogelijke) brandstichter kan zich bevinden tussen de toegestroomde belangstellenden;
  • bij evenementen als voetbalwedstrijden en demonstraties waarbij rellen ontstaan;
  • bij onrust of dreigend geweld in uitgaansgebieden en op openbare manifestaties.

Controle door toezichthouders

Voor toezichthouders geldt dat het verzoek om een identiteitsbewijs te tonen, moet passen bij hun functie. Toezichthouders zijn ambtenaren die toezicht moeten houden op de naleving van bepaalde wetten. Een toezichthouder van bouw- en woningtoezicht kan bijvoorbeeld van een fietser die door rood licht rijdt niet eisen zich te identificeren. Het aanhouden van verkeersovertreders behoort namelijk niet tot zijn taken. Net zo min mag een inspecteur van de Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie) aan iemand die afval op straat gooit, vragen zich te identificeren.

Controle door particuliere beveiligingsbedrijven

Werknemers van particuliere beveiligingsbedrijven, bijvoorbeeld beveiligingsmedewerkers van winkels en uitgaansgelegenheden, zijn geen toezichthouders. Zij mogen van de wet mensen op straat niet vragen zich te identificeren. Zij mogen wel, vanwege beveiliging of door de huisregels van het bedrijf waarvoor zij werken, bezoekers of klanten vragen zich te identificeren. Die bezoekers zijn niet verplicht daarop in te gaan, maar zij moeten wel accepteren dat zij het pand worden uitgezet of dat hen de toegang wordt geweigerd.

Controle door conducteurs

Conducteurs van de Nederlandse Spoorwegen (NS) en controleurs van andere openbaar vervoersorganisaties zijn buitengewoon opsporingsambtenaar. Zij hebben de bevoegdheid om aan zwartrijders een identiteitsbewijs te vragen. Een buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) draagt een insigne waaraan hij duidelijk te herkennen is. Ook heeft hij een legitimatiebewijs, inclusief pasfoto, waarop te zien is dat hij boa-bevoegd is.

Controle door financiële instellingen

Financiële instellingen zijn verplicht om de identiteit van hun cliënten vast te stellen. Deze identificatie vindt plaats om ongebruikelijke transacties te kunnen melden.

Legitimatie door de politie, toezichthouder of conducteur

U mag de politieambtenaar, toezichthouder of conducteur vragen zich te legitimeren. Dit kan bijvoorbeeld van belang zijn wanneer u een klacht over het optreden wilt indienen.

Klachten over politie bij identificatieplicht

Bent u het niet eens met het optreden van de politie bij het vragen om een identiteitsbewijs, dan kunt u hierover een klacht indienen. Dit doet u bij het regiokorps waar de betrokken politieambtenaar in dienst is. Elk korps heeft zijn eigen klachtenregeling. Bij veel korpsen zijn brochures verkrijgbaar over de klachtenregeling van de politie. De politieambtenaar is verplicht u zijn naam te geven en zijn legitimatiebewijs te laten zien, als u dat vraagt. In bijzondere gevallen kan een agent volstaan met het opgeven van een nummer (bijvoorbeeld leden van de Mobiele Eenheid).

Klachten over toezichthouders bij identificatieplicht

Klachten over het optreden van een toezichthouder bij het vragen om een identiteitsbewijs, dient u in bij het bestuursorgaan waar de toezichthouder in dienst is. Het gaat dan bijvoorbeeld om reinigingscontroleurs of milieu-inspecteurs. Deze klachten worden behandeld volgens de daarvoor vastgestelde procedure in de Algemene wet bestuursrecht. Toezichthouders zijn verplicht hun legitimatiebewijs te laten zien als u daarom vraagt.


Informatie over dit hoofdstuk
Datum laatste aanpassing: 2015-07-22 13:26:29
Licentie: CC0 1.0 Universal
Taal: nl-NL

Meer over dit onderwerp
Is mijn beschadigde paspoort of identiteitskaart geldig?
Ben ik verplicht om een kopie van mijn identiteitsbewijs te geven aan een bedrijf?
Kan ik een tweede Nederlands paspoort aanvragen?
Wat is een elektronisch reisdocument en welke gegevens bevat de chip hierin?
Welke gegevens neemt de gemeente op in mijn paspoort en identiteitskaart?
Wat zijn de echtheidskenmerken van het paspoort en de identiteitskaart?
Wat houdt de opname van mijn gegevens in het Register paspoortsignaleringen in?
Wanneer en hoe kan ik een noodpaspoort krijgen?
Welk identiteitsbewijs mag ik gebruiken in welke situatie?
Wat is de identificatieplicht?
Met welke identiteitsbewijzen kan ik mij identificeren?
Wat gebeurt er als ik geen identiteitsbewijs kan laten zien?
Waar kan ik terecht met vragen over fraude als ik twijfel over een product of dienst?

Externe artikelen
Identiteitsbewijs

Download: HTML | CSV | Excel | JSON